ದೆಹಲಿ ತನ್ನ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ನಗರ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ತಂದೂರಿ ರೋಟಿ, ನಾನ ಮತ್ತು ಕಬಾಬ್ಗಳ ರುಚಿಯೇ ಬೇರೆ. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ತಂದೂರಿ ನಿಷೇಧ (Delhi Tandoori Ban) ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ತಂದೂರಿ ನಿಷೇಧ ಏಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ, ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇದು ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.
ದೆಹಲಿ ತಂದೂರಿ ನಿಷೇಧ: ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳು
ದೆಹಲಿಯ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಸೂಚ್ಯಂಕವು (AQI) ಪ್ರತಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ 400ರ ಗಡಿ ದಾಟುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಮಿತಿ (DPCC) ಮತ್ತು ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಆಯೋಗ (CAQM) ಜಿಆರ್ಎಪಿ (GRAP – Graded Response Action Plan) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಂತದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತದೆ.
1. ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಎಂ 2.5 (PM 2.5)
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂದೂರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು (Coal) ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು (Firewood) ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಇಂಧನಗಳು ಉರಿಯುವಾಗ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಾನಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಳನ್ನು (PM 2.5) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಣಗಳು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಗಂಭೀರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ.
2. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಳ
ದೆಹಲಿಯಂತಹ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹೋಟೆಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಢಾಬಾಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿಯೂ ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ 30 ರಿಂದ 40 ಕೆಜಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಯಾ ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು
ಇತ್ತೀಚಿನ ಆದೇಶದಂತೆ, ದೆಹಲಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಹೋಟೆಲ್, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ತಂದೂರಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ: ವಾಯು (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ, 1981ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 31(A) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಹೋಟೆಲ್ಗಳಿಗೆ ಭಾರೀ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೋಟೆಲ್ ಅನ್ನು ಸೀಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಜಿಆರ್ಎಪಿ ಹಂತಗಳು: ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ (ಹಂತ 2 ರಿಂದ ಹಂತ 4ರ ವರೆಗೆ), ಈ ನಿಷೇಧವು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ದೆಹಲಿಯ ತಂದೂರಿ ಆಹಾರ ಪ್ರಿಯರಿಗೆ ಈ ಸುದ್ದಿ ನಿರಾಸೆ ತಂದಿದೆ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಬಳಸುವ ತಂದೂರಿಯಿಂದ ಬರುವ ಆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ‘ಹೊಗೆಯ ರುಚಿ’ (Smoky Flavor) ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ತಂದೂರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ವಾದ.
ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ
ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ತಂದೂರಿಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ, ಬೀದಿ ಬದಿಯ ಸಣ್ಣ ಢಾಬಾ ನಡೆಸುವವರಿಗೆ ಗ್ಯಾಸ್ ಅಥವಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ದರ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಸ್ ಬೆಲೆಯು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
ರುಚಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ
ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ತಂದೂರಿ ಚಿಕನ್ ಮತ್ತು ನಾನ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಶಾಖವೇ ಮುಖ್ಯ. ಗ್ಯಾಸ್ ತಂದೂರಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಖವು ಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತಂದೂರಿಯ ಮಣ್ಣಿನ ಸುವಾಸನೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಆಹಾರ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (Alternatives)
ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹೋಟೆಲ್ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ:
- ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ತಂದೂರಿ: ಇವುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹೊಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿವೆ.
- ಗ್ಯಾಸ್ ಆಧಾರಿತ ತಂದೂರಿ (LPG/PNG): ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೋಟೆಲ್ಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಿವೆ. ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿಗಿಂತ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಇಂಧನವಾಗಿದೆ.
- ಚಿಮಣಿ ಮತ್ತು ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳು: ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸ್ಕ್ರಬ್ಬರ್ಗಳು ಅಥವಾ ಫಿಲ್ಟರ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಿಮಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಇವುಗಳಿಗೂ ನಿರ್ಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇದೆ. ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಇದನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೂಲವನ್ನೂ ತಡೆಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.
ಆದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜನರು “ಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ತಂದೂರಿ ಒಲೆಗಳೇ ಕಾರಣವಲ್ಲ; ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೀಪಾವಳಿ ಪಟಾಕಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಸುಡುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ತಂದೂರಿ ನಿಷೇಧವೂ ದೆಹಲಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ.
ತೀರ್ಮಾನ
ದೆಹಲಿ ತಂದೂರಿ ನಿಷೇಧ ಕೇವಲ ಆಹಾರದ ವಿಷಯವಲ್ಲ, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ದೆಹಲಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಇಂತಹ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.